Trong nghiên cứu mới nhất của mình, học giả chuyên về cổ điển học tại Stanford, Adrienne Mayor, đã làm nổi bật những thần thoại Hy Lạp cổ đại chứa đựng các ý tưởng về việc tạo ra những sinh vật nhân tạo có hình dáng và đặc tính giống sự sống.

Hàng nghìn năm trước khi machine learning — học máy và xe tự lái trở thành hiện thực, những câu chuyện về người máy khổng lồ bằng đồng Talos, người phụ nữ nhân tạo Pandora, và vị thần sáng tạo ra họ — Hephaestus — đã từng lấp đầy trí tưởng tượng của con người ở Hy Lạp cổ đại.

Một bức tranh trên bình gốm Hy Lạp, có niên đại khoảng năm 450 trước Công nguyên, mô tả cái chết của Talos. Adrienne Mayor của Stanford đã khảo cứu thần thoại về Talos cùng nhiều thần thoại khác trong nghiên cứu mới nhất của bà. - Nguồn ảnh: Wikimedia Commons / Forzaruvo94.

Các nhà sử học thường truy nguyên ý tưởng về automata — các thiết bị tự vận hành / vật thể tự chuyển động về thời Trung Cổ, khi những thiết bị tự chuyển động đầu tiên được phát minh. Tuy nhiên, theo Adrienne Mayor, học giả nghiên cứu tại Khoa Cổ điển học thuộc Trường Nhân văn và Khoa học, khái niệm về những sinh vật nhân tạo giống như có sự sống đã xuất hiện trong thần thoại và truyền thuyết từ ít nhất khoảng 2.700 năm trước.

Những thần thoại cổ đại này là chủ đề trong cuốn sách mới nhất của Mayor, Gods and Robots: Myths, Machines, and Ancient Dreams of Technology — tạm dịch: Thần linh và Robot: Thần thoại, Máy móc và Những giấc mơ công nghệ thời cổ đại.

Mayor, một nhà sử học khoa học, cho biết những chủ đề sớm nhất về trí tuệ nhân tạo, robot và các vật thể tự chuyển động xuất hiện trong tác phẩm của các nhà thơ Hy Lạp cổ đại Hesiod và Homer, những người sống vào khoảng giữa năm 750 và 650 trước Công nguyên.

Câu chuyện về Talos, lần đầu được Hesiod nhắc đến vào khoảng năm 700 trước Công nguyên, đưa ra một trong những hình dung sớm nhất về robot, theo Mayor.

Thần thoại mô tả Talos là một người khổng lồ bằng đồng do Hephaestus, vị thần Hy Lạp của phát minh và nghề rèn, tạo ra. Talos được Zeus, vua của các vị thần Hy Lạp, giao nhiệm vụ bảo vệ đảo Crete khỏi quân xâm lược. Mỗi ngày, Talos đi vòng quanh hòn đảo ba lần và ném những tảng đá khổng lồ vào các tàu địch đang tiến đến.

Bên trong cơ thể người khổng lồ này có một ống chạy từ đầu xuống một bàn chân, mang theo một nguồn sống bí ẩn của các vị thần mà người Hy Lạp gọi là ichor.

Một văn bản cổ khác, Argonautica, có niên đại từ thế kỷ thứ ba trước Công nguyên, mô tả cách nữ phù thủy Medea đánh bại Talos bằng cách tháo một chiếc chốt ở mắt cá chân của ông, khiến chất lỏng ichor chảy ra ngoài, Mayor cho biết.

Thần thoại về Pandora, lần đầu được mô tả trong tác phẩm Theogony của Hesiod, là một ví dụ khác về một sinh thể nhân tạo trong thần thoại, theo Mayor.

Mặc dù các phiên bản sau này của câu chuyện thường khắc họa Pandora như một người phụ nữ vô tội, người đã vô tình mở chiếc hộp chứa tai họa, Mayor cho rằng trong bản gốc của Hesiod, Pandora được mô tả là một người phụ nữ nhân tạo độc ác, do Hephaestus tạo ra và được gửi xuống Trái Đất theo lệnh của Zeus để trừng phạt loài người vì đã khám phá ra lửa.

Bên cạnh việc tạo ra Talos và Pandora, Hephaestus trong thần thoại còn tạo ra những vật thể tự chuyển động khác, bao gồm một nhóm người hầu tự động có hình dáng giống phụ nữ nhưng được làm bằng vàng, Mayor cho biết.

Theo lời kể của Homer về thần thoại này, Hephaestus đã trao cho những người phụ nữ nhân tạo ấy tri thức của các vị thần. Mayor cho rằng họ có thể được xem như một phiên bản thần thoại cổ đại của trí tuệ nhân tạo.

Những thần thoại cổ đại mà Mayor khảo sát trong nghiên cứu của mình cũng đặt ra các vấn đề đạo đức liên quan đến những tạo vật của Hephaestus.

Mayor cho rằng các thần thoại này nhấn mạnh sự mê hoặc lâu đời của nhân loại đối với việc tạo ra sự sống nhân tạo.

Tác giả: Alex Shashkevich

Nguồn:: 📝 TMĐT Bảo Minh Ân | 📸 Unsplash